.

0 (hodnocen0 x )

(3) Půjčeno:3x 

BK

Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985

494 stran

ISBN 83-01-04852-2

000060576

Wstęp // Rozdział pierwszy. Problematyka i metody badań ...19 // 1. Metody naukowe a metody badawcze. Opisowe i normatywne podejście do metod ...19 // 2. Społeczne i naukowe przesłanki formułowania problemu ...26 // 3. Przedmiot zainteresowań i dotyczące go pytania w problematyce badawczej ...30 // 4. Rodzaje pytań i ich założenia. Pytania a hipotezy ... ...31 // 5. Pytania rozstrzygalne i nierozstrzygalne ...36 // 6. Poziom socjologicznej analizy w problematyce badań ...38 // 7. Własności przedmiotów w problematyce badań, zdarzenia i procesy, którym one podlegają 40 // 8. Pytania o zależności między własnościami lub zdarzeniami ...41 // 9. Zamierzony zakres ogólności wniosków badania ...43 // 10. Pytania problematyki i względy praktyczne a dobór metod badawczych ...46 // 11. Założenia metod badawczych ...50 // 12. Metody badawcze a orientacje problemowe i „podejścia teoretyczne” do rzeczywistości społeczną ...54 // 13. Rola zwiadu badawczego w precyzacji problematyki oraz kontroli założeń pytań i metod badawczych ...58 // Rozdział drugi. Zjawiska społeczne i odpowiadające im pojęcia ...62 // 1. Pojęcia i terminy języka nauk społecznych i ich odpowiedniki w rzeczywistości społecznej 62 // 2. Dwie perspektywy na zjawiska społeczne i ich pojęciowe odpowiedniki ...65 // 3. Podstawowe założenia ,rozumiejącego podejścia” do zjawisk społecznych. Rozumienie potencjalne i faktyczne ...69 // 4. Zjawiska i procesy psychiczne jako hipotetyczne „zmienne ukryte” nauk społecznych. Teoretyczne funkcje rozumienia ...73 // 5. Pewne osobliwości języka nauk społecznych ...80 // 6. Rola języka w rozumieniu i określaniu zjawisk społecznych ...84 // 7. Granice przydatności podejścia ze współczynnikiem humanistycznym i konieczność wprowadzania nowych pojęć ...91 // 8. Przedmioty świata pozaludzkiego w oczach socjologa ...95 //

9. Cechy absolutne i relatywne jednostek ludzkich ...97 // 10. Zbiorowości ludzkie i ich własności rozpatrywane z ludzkiej perspektywy badawczej ...100 // 11. Cechy zbiorowości a cechy ludzi tworzących te zbiorowości ...107 // 12. Definiowanie własności agregatowych i własności strukturalnych zbiorowości ludzkich ...109 // 13. Struktura a kultura zbiorowości ludzkich ...113 // 14. Dwa sposoby patrzenia na zjawiska kultury ...119 // Rozdział trzeci. Definiowanie pojęć i dobór wskaźników w badaniach ...124 // 1. Kłopoty z jednoznacznością terminów w naukach społecznych i ich konsekwencje ...124 // 2. Nazwy jednostkowe i ogólne: historyczne i uniwersalne ...127 // 3. Historyczne i teoretyczne aspekty różnej ogólności pojęć. Różnice stopnia elementamości pojęć ...129 // 4. Definiowanie pojęć ...132 // 5. Elementy opisowe i elementy ocenne w treści pojęć socjologicznych. Definicje perswazyjne 138 // 6. Definicje częściowe ...141 // 7. Definicje probabilistyczne; definiowanie cech dyspozycyjnych ...144 // 8. Pojęcia syndromatyczne i zakładane przez nie zależności ...147 // 9. Zmienne jakościowe i ilościowe ...152 // 10. Klasyfikacje i typologie ...158 // 11. Pojęcia występujące w twierdzeniach a wskaźniki zastosowane w badaniach ...165 // 12. Rodzaje zjawisk wykorzystywanych jako wskaźniki w badaniach socjologicznych ...170 // 13. Problemy i miary trafiiości wskaźników ...177 // 14. Baterie wskaźników, skale pomiarowe i indeksy zmiennych różnych poziomów analizy . . 182 // 15. Pozaformalne kryteria przydatności pojęć. Pojęcia z „nadznaczeniem” ...190 // Rozdział czwarty. Rodzaje twierdzeń ...197 // 1. Zdania jednostkowe i ogólne, zdania szczegółowe. Tezy i opisy statystyczne ...197 // 2. Prawa nauki a generalizacje historyczne ...206 // 3. Historyczne i uniwersalne zdania statystyczne: twierdzenia probabilistyczne a tezy korelacyjne ...210 //

4. Zależności bezwarunkowe i zależności warunkowe zmiennych dychotomicznych ...215 // 5. Związki funkcyjne zmiennych ilościowych ...216 // 6. Typ zmiennej a charakter tezy o zależnościach cech mierzonych . ...223 // 7. Zależności statystyczne między zmiennymi ilościowymi ...225 // 8. Zależności warunkowe zmiennych ilościowych ...229 // 9. Twierdzenia i prawa przyczynowe a twierdzenia strukturalne o współistnieniu lub współzmienności elementów i własności ...236 // 10. Warunkowe zależności przyczynowe zmiennych dychotomicznych ...244 // 11. Historyczne i statystyczne konsekwencje warunkowych zależności przyczynowych ...249 // 12. Matrycowe zależności przyczynowe ...255 // 13. Rodzaje twierdzeń o dynamice procesów społecznych ...257 // 14. Zdania eliptyczne w naukach społecznych ...265 // 15. Twierdzenia tautologiczne ...266 // 16. Tezy wartościujące a twierdzenia empiryczne o rzeczywistości społecznej ...269 // Rozdział piąty. Uzasadnianie twierdzeń. Empiryczna weryfikacja hipotez ...276 // 1. Rola sądów spostrzeżeniowych w naukach empirycznych ...276 // 2. „Rozumiejąca obserwacja” zjawisk jako empiryczna podstawa twierdzeń w naukach społecznych ...277 // 3. Dane potrzebne do uzasadniania twierdzeń ...285 // 4. Istniejące ustalenia faktyczne i wcześniej uzasadnione uogólnienia w procesie uzasadniania nowych twierdzeń ...289 // 5. Uogólnianie obserwacji jednostkowych a problem trafiiości wskaźników. 293 // 6. Uogólnianie rozkładów i zależności z reprezentatywnej próby na populację. Próby celowe i losowe ...298 // 7. Metody wnioskowania statystycznego z próby losowej o populacji ...303 // 8. Indukcjonizm vs dedukcjonizm w sporze o uzasadnialność praw nauki. Dane empiryczne i założenia w indukcyjnym uzasadnianiu praw ogólnych ...311 // 9. Indukcja eliminacyjna w uzasadnianiu praw przyczynowych. Schematy badań eksperymentalnych dla weryfikacji hipotez przyczynowych ...317 //

10. Manipulowanie zmiennymi w eksperymentach a nieeksperymentalne metody ustalania zależności przyczynowych ...327 // 11. Badania porównawcze w indukcji socjologicznej. Kłopoty z weryfikacją hipotez teoretycznych o szerokim zasięgu ...339 // 12. Wymiar czasu w indukcji socjologicznej. Genetyczna determinacja prawidłowości społecznych i sposoby jej ujawniania ...346 // Rozdział szósty. Wyjaśnianie i przewidywanie ...351 // 1. Nomologiczno-dedukcyjne wyjaśnienia przyczynowe na tle ogólnych problemów wyjaśniania ...351 // 2. Wyjaśnienia wieloczynnikowe. Wyjaśnienia komplementarne a wyjaśnienia konkurencyjne 355 // 3. Wyjaśnianie zdarzeń i ich zbiorów przez twierdzenia statystyczne ...362 // 4. Wyjaśnienia niekompletne ...365 // 5. Wyjaśnienia hipotetyczne a postdykcje ...367 // 6. Wyjaśnienia genetyczne ...369 // 7. Wyjaśnienia teleologiczne a wyjaśnienia przyczynowe ...373 // 8. Wyjaśnianie zachowań ludzkich przez ich motywy ...378 // 9. Prosty i złożony schemat przewidywania nomołogiczno-dedukcyjnego ...381 // 10. Przewidywanie probabilistyczne i przewidywanie warunkowe ...383 // 11. Wiedza o strukturze i kulturze zbiorowości w procesie przewidywania zachowań ...385 // 12. Przewidywanie zachowań ludzi na podstawie ich zamiarów, planów i postaw wobec przyszłości ...387 // 13. Ekstrapolacja trendów ...389 // 14. Przewidywania a samorealizujące się prognozy ...391 // Rozdział siódmy. Budowa teorii ...394 // 1. Różne znaczenia terminu „teoria” ...394 // 2. Rodzaje zasad teoriotwórczych. Założenia merytoryczne i „wizje” zjawisk badanych jako przesłanki budowy teorii ...397 // 3. Założenia formalne teorii i strukturalne koncepcje (wizje) zjawisk objętych teorią ...402 // 4. Poziom odniesienia teorii. Teorie średniego zasięgu ...404 // 5. Systematyzacja przedmiotowa. Systematyzacja typologiczna a inwentarz twierdzeń teoretycznych ...406 //

6. Czynnikowa systematyzacja ogółu przyczyn tego samego skutku. Zmienne strategiczne w schematach czynnikowych ...408 // 7. Podejście funkcjonalne ...414 // 8. Prosta systematyzacja dedukcyjna ...425 // 9. Teorie zaksjomatyzowane ...430 // 10. Redukcja jednej teorii do drugiej ...433 // 11. Modele teoretyczne zjawisk i procesów społecznych ...443 // Rozdział ósmy. Praktyczne zastosowania socjologii // 1. Społeczne konsekwencje i praktyczne zastosowania nauk społecznych // 2. Rola badań socjologicznych w ujawnianiu i teoretycznej diagnozie problemów społecznych // 3. Empiryczna ocena skutków działań praktycznych // 4. Wiedza teoretyczna i wiedza opisowo-diagnostyczna w socjotechnice i polityce społecznej // 5. Manipulacja zmiennymi socjologicznymi w inżynierii społecznej // 6. Prognozy długofalowe a programy działań // 7. Niektóre problemy związane z praktycznymi zastosowaniami badań socjologicznych. Problem społeczny a problem badawczy // 8. Badania stosowane a socjologia poszczególnych dziedzin życia społecznego // 9. Społeczne funkcje socjologii a zagadnienie odpowiedzialności uczonego // Indeks // Contents